عناصر اين جبهه اوّلًا از حمايت نيروهاى عراقى و مهاجران مصرى و ثانياً از همدلى و همراهى انصار و مردم مدينه بهره‌مند بودند . تعدادى از مهاجران نيز - كه در رأس آنان عمار ياسر بود - جزو معترضان بودند . ناخشنودى گروهى از چهره‌هاى برجسته قريش همچون طلحه ، زبير و عايشه به دليل بىتوجهى عثمان به آنان و توجه خاصّش به امويان و موضع مخالف عمرو بن عاص به خاطر عزل وى از حكومت مصر ، عامل تقويت جبهه مخالف بود كه در نهايت منجر به كشته شدن عثمان به دست شورشگران شد . با كشته شدن عثمان گرچه افراد ديگرى نظير طلحه و زبير و حتى سعد بن ابىوقاص در معرض خلافت قرار داشتند ؛ ليكن فزونى و قوّت جناح طرفدار امام عليه السلام - متشكل از انصار و مهاجر و نيز قرّاء كوفه - اجازه بروز و ظهور به آنان را نداد ؛ بلكه مردم يكپارچه به سمت خانه امير مؤمنان عليه السلام هجوم آورده و از وى خواستند تا دست خود را براى بيعت به سوى آنان دراز كند و تأكيد كردند : براى خلافت هيچ فردى را شايسته‌تر از او نمىشناسند زيرا وى در گرايش به اسلام از همه پيش قدم‌تر و به پيامبر خدا از همه نزديك‌تر است . در برابر اصرار مردم حتّى بدريّون ، امام عليه السلام از پذيرفتن خلافت خوددارى كرد . بار نخست فرمود : من نيازى به حكومت شما ندارم ؛ هر كسى را برگزيديد من به او رضايت مىدهم . و بار دوم كه با اصرار آنان مواجه شد فرمود : من وزير باشم بهتر از آن است تا امير شما باشم . آنان گفتند : جز بيعت با تو ، چيزى نمىپذيريم . « 1 » امام عليه السلام كه چنين ديد به اين شرط كه آنان تسليم محض حكومت وى باشند و از او پيروى روش خلفاى پيشين را نخواهند و بيعت در مسجد و در ملأعام باشد ، پذيرفت . چون همگان در مسجد اجتماع كردند ، امام عليه السلام بر فراز منبر برآمد و با اعلام بىنيازى به خلافت و ابراز كراهت در پذيرش آن ، با تعهد اينكه مردم به‌طور كامل با وى همراهى كنند ، حكومت بر آنان را خواهد پذيرفت . همگان ، شرط آن حضرت را پذيرفتند و براى بيعت به سمت وى هجوم آوردند . طلحه و زبير نخستين كسانى بودند كه بيعت كردند ،

--> ( 1 ) - ر . ك : كامل ابن اثير ، ج 3 ، ص 190 - 191 .